Sinds 2 februari 2025: Het gebruik van AI voor emotieherkenning tijdens sollicitatiegesprekken is verboden onder de AI-verordening. Daarnaast zijn veel andere AI-toepassingen in HR nu geclassificeerd als hoogrisico, wat betekent dat ze moeten voldoen aan strenge eisen vóór augustus 2026.
De kern: AI in HR valt vaak onder strikte regels
Tijdens het eerste AI Toezichtcongres in december 2025, georganiseerd door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), werd deelsessie 8 volledig gewijd aan AI in werving en selectie. De boodschap was helder: dit is een van de meest gereguleerde toepassingsgebieden onder de AI Act.
De reden? AI-beslissingen in HR raken direct de fundamentele rechten van mensen:
- Toegang tot werk en inkomen
- Bescherming tegen discriminatie
- Privacy en menselijke waardigheid
Waarom is HR-AI hoogrisico?
Beslissingen over wie wordt aangenomen, gepromoveerd of ontslagen hebben significante impact op de levensloop van individuen. AI-systemen kunnen bestaande vooroordelen versterken en discriminatie op schaal automatiseren. Daarom heeft de EU besloten om deze toepassingen te onderwerpen aan de strengste eisen.
Drie categorieën: Verboden, Hoogrisico, Laag risico
🚫 Verboden: Emotieherkenning in sollicitatieprocessen
Sinds 2 februari 2025 is het verboden om AI te gebruiken die emoties detecteert op de werkplek of tijdens sollicitatieprocedures, tenzij het gaat om medische of veiligheidsredenen.
Dit verbod treft technologieën die claimen te kunnen:
- Nervositeit of stress detecteren tijdens interviews
- "Persoonlijkheidskenmerken" afleiden uit gezichtsuitdrukkingen
- Voice analysis gebruiken om motivatie of betrouwbaarheid te meten
- Eye-tracking inzetten om focus of interesse te beoordelen
Direct stoppen: Gebruikt jouw organisatie of een leverancier AI-tools die beweren emoties te kunnen "lezen" tijdens sollicitatiegesprekken? Stop hier onmiddellijk mee. Dit is een verboden praktijk onder artikel 5 van de AI-verordening.
De wetenschappelijke basis voor dergelijke tools is bovendien zeer zwak. De AP concludeerde in hun rapport over emotieherkenning dat deze technologieën vaak niet doen wat ze beloven en discriminerende effecten kunnen hebben.
⚠️ Hoogrisico: De meeste AI in werving en selectie
De AI-verordening classificeert in Bijlage III, punt 4 de volgende AI-toepassingen expliciet als hoogrisico:
| AI-toepassing | Waarom hoogrisico? | Deadline |
|---|---|---|
| CV-screening & matching | Bepaalt wie door mag naar volgende ronde | Augustus 2026 |
| Ranking van kandidaten | Beïnvloedt wie wordt uitgenodigd | Augustus 2026 |
| Geautomatiseerde sollicitatie-afwijzingen | Directe impact op toegang tot werk | Augustus 2026 |
| Performance monitoring | Kan leiden tot ontslag of degradatie | Augustus 2026 |
| Voorspelling personeelsverloop | Kan vooroordelen versterken over wie "risico" is | Augustus 2026 |
✅ Laag risico: Ondersteunende tools
Niet alle AI in HR is hoogrisico. Tools die geen directe impact hebben op beslissingen over individuen vallen vaak buiten de strenge eisen:
Roosteroptimalisatie
AI die helpt bij het plannen van diensten zonder individuen te beoordelen.
Vacaturetekst-optimalisatie
Tools die helpen bij het schrijven van inclusieve vacatureteksten.
Algemene HR-chatbots
Assistenten voor FAQ's over arbeidsvoorwaarden (geen beslissingen).
Anonieme feedback-analyse
Sentimentanalyse op geaggregeerd niveau zonder individuele identificatie.
Let op: Zelfs "laag risico" tools moeten voldoen aan de algemene verplichtingen uit de AI Act, zoals transparantie en AI-geletterdheid.
De AI-waardeketen: Gedeelde verantwoordelijkheid
Een cruciale boodschap van het AI Toezichtcongres was dat verantwoordelijkheid niet alleen bij de softwareleverancier ligt. De AI-verordening introduceert een waardeketen-benadering:
Wie is verantwoordelijk?
Aanbieders (de leveranciers van AI-tools) én gebruikers (de organisaties die ze inzetten) hebben elk hun eigen verplichtingen. Het inkopen van een CE-gemarkeerd product ontslaat je niet van je eigen verantwoordelijkheden als gebruiker.
Verplichtingen voor aanbieders van hoogrisico W&S AI
Essentiële vereisten
Voldoen aan eisen voor risicobeheer, datagovernance en documentatie.
Conformiteitsbeoordeling
Standaard interne procedure (geen aanmeldende instantie nodig voor HR-AI).
Registratie
Vastleggen in de EU-database van AI-systemen.
CE-markering
Aanbrengen van de CE-markering na succesvolle beoordeling.
Norm in ontwikkeling: De geharmoniseerde norm prEN 18286 voor kwaliteitsmanagementsystemen voor AI is momenteel open voor commentaar. Dit wordt de standaard waaraan hoogrisico AI-aanbieders moeten voldoen.
Verplichtingen voor gebruikers (deployers) van hoogrisico W&S AI
Als werkgever die AI-tools inzet voor werving en selectie:
- Gebruik geen AI zonder CE-markering – Controleer of de leverancier gecertificeerd is
- Volg de gebruiksaanwijzingen – Zet het systeem in zoals bedoeld door de aanbieder
- Organiseer menselijk toezicht – Zorg dat gekwalificeerde mensen de output beoordelen
- Gebruik representatieve inputdata – Voorkom dat de data zelf bias introduceert
- Monitor het systeem – Houd prestaties en mogelijke discriminatie in de gaten
- Bewaar logs – Volgens artikel 26 AI-verordening
FRIA verplicht voor overheden: Als je een overheidsorganisatie bent of publieke diensten verleent, moet je bovendien een Fundamental Rights Impact Assessment (FRIA) uitvoeren onder artikel 27 van de AI-verordening. Meer hierover in onze DPIA vs FRIA vergelijking.
Praktijkvoorbeelden: Wat moet je concreet doen?
Scenario 1: Je gebruikt een CV-screening tool
De tool: Een SaaS-oplossing die automatisch CV's scoort en rankt op basis van functie-eisen.
Classificatie: Hoogrisico (Bijlage III, punt 4a)
Checklist voor compliance:
- [ ] Vraag de leverancier om bewijs van CE-markering (vóór augustus 2026)
- [ ] Vraag om technische documentatie en gebruiksaanwijzingen
- [ ] Stel een mens verantwoordelijk voor review van de AI-ranking
- [ ] Controleer of de trainingsdata representatief was
- [ ] Monitor op mogelijke discriminatiepatronen (geslacht, leeftijd, etniciteit)
- [ ] Documenteer hoe je het systeem gebruikt en welke beslissingen het ondersteunt
- [ ] Informeer kandidaten dat AI wordt gebruikt in het proces
Scenario 2: Je overweegt een video-interview tool met "persoonlijkheidsanalyse"
De tool: Een platform dat video-interviews analyseert op gezichtsuitdrukkingen, stempatronen en woordkeuze om "soft skills" te scoren.
Classificatie: Verboden als het emoties detecteert; hoogrisico als het andere kenmerken analyseert
Actie:
- Stop direct met tools die claimen emoties te herkennen
- Vraag de leverancier om te verduidelijken wat de tool precies meet
- Als in twijfel: niet gebruiken
Scenario 3: Je gebruikt AI om roosterplanning te optimaliseren
De tool: Een algoritme dat beschikbaarheid, voorkeuren en werkbelasting combineert om roosters te maken.
Classificatie: Laag risico (geen individuele beoordeling die impact heeft op carrière)
Verplichtingen:
- Transparantie naar medewerkers over hoe de tool werkt
- AI-geletterdheid bij gebruikers van het systeem
Tijdlijn: Wanneer moet wat geregeld zijn?
| Datum | Wat geldt? | Voor wie? |
|---|---|---|
| 2 feb 2025 | Verbod op emotieherkenning in HR | Alle organisaties |
| 2 feb 2025 | AI-geletterdheid verplicht | Alle organisaties die AI gebruiken |
| 2 aug 2026 | Hoogrisico-eisen van kracht | Aanbieders én gebruikers van HR-AI |
| 2 aug 2026 | Start handhaving door toezichthouders | AP en RDI als coördinerende toezichthouders |
Wat betekent dit voor leveranciers van HR-software?
De AP houdt jullie in de gaten
Tijdens het AI Toezichtcongres maakte de AP duidelijk: "Houd ons in de gaten!" Er komen nadere richtlijnen en mogelijk onderzoeken naar HR-AI tools op de Nederlandse markt.
Voor aanbieders van AI-tools in werving en selectie:
- Start nu met conformiteitsvoorbereiding – Augustus 2026 komt snel dichterbij
- Volg de standaardontwikkeling – prEN 18286 voor kwaliteitsmanagement is in de maak
- Documenteer proactief – Technische documentatie, risicobeheer, datagovernance
- Bereid CE-markering voor – De procedure is een interne beoordeling voor HR-AI
- Registreer tijdig – De EU-database van AI-systemen wordt de norm
Voorstel Digital Omnibus: Versoepeling op komst?
Het AI Toezichtcongres stipte ook de Digital Omnibus Verordening aan, waarin de Europese Commissie voorstelt om bepaalde AI Act-regels te vereenvoudigen. Dit kan impact hebben op de verplichtingen voor hoogrisico AI.
Echter: de kernverplichtingen voor HR-AI blijven waarschijnlijk intact, gezien de fundamentele rechten die hier spelen. Volg onze updates over de Digital Omnibus voor de laatste ontwikkelingen.
Concrete stappen voor HR-afdelingen
Deze week
- Inventariseer welke AI-tools je gebruikt in werving, selectie en HR
- Check op emotieherkenning – Stop direct met tools die dit doen
- Vraag leveranciers naar hun AI Act-roadmap
Deze maand
- Classificeer je tools – Verboden, hoogrisico of laag risico?
- Start AI-geletterdheid voor HR-medewerkers
- Documenteer huidige processen en hoe AI daarin een rol speelt
Dit kwartaal
- Stel contracteisen op voor leveranciers (CE-markering, documentatie)
- Ontwerp menselijk toezicht – Wie beoordeelt AI-output en hoe?
- Begin met monitoring – Meet discriminatie-indicatoren
Hulp nodig? Bekijk onze HR & Werkgelegenheid sectorpagina voor uitgebreide compliance-checklists, of neem deel aan een van onze trainingen over de AI Act voor HR-professionals.
Conclusie: Begin nu, niet in augustus 2026
De AI-verordening stelt strenge eisen aan AI in werving en selectie – en met goede reden. De impact van geautomatiseerde HR-beslissingen op het leven van mensen is te groot om aan black-box algoritmen over te laten.
Drie kernboodschappen:
- Emotieherkenning is al verboden – Check vandaag nog of je leveranciers dit doen
- Menselijk toezicht is verplicht – AI mag adviseren, niet autonoom beslissen
- De waardeketen deelt verantwoordelijkheid – Ook als inkoper heb je verplichtingen
De organisaties die nu actie ondernemen, bouwen niet alleen compliant-capaciteit, maar ook vertrouwen bij sollicitanten en medewerkers. In een krappe arbeidsmarkt kan dat een wezenlijk concurrentievoordeel zijn.
Bronnen
🎯 Training voor jouw HR-team nodig? Plan een gesprek om te bespreken hoe wij jouw organisatie kunnen helpen met AI Act compliance in werving en selectie.