De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft op 12 februari 2026 een waarschuwing gepubliceerd over de beveiligingsrisico's van autonome AI agents. De toezichthouder richt zich specifiek op open source-platforms die gebruikers volledige toegang geven tot hun computer, e-mail, bestanden en online diensten. Het is een van de eerste keren dat een Europese privacytoezichthouder zich zo expliciet uitspreekt over dit type AI-systemen.
De timing is niet toevallig. AI agents groeien explosief in populariteit, zowel bij consumenten als binnen organisaties. Maar de beveiligingsstandaarden houden die groei niet bij. De AP noemt autonome AI agents een "paard van Troje" en dat verdient serieuze aandacht.
Wat zijn de concrete risico's?
De AP baseert zich op bevindingen van beveiligingsonderzoekers wereldwijd. De belangrijkste risico's:
Malafide plug-ins. Ongeveer een vijfde van beschikbare plug-ins voor dit type platforms bevat malware, gericht op het stelen van inloggegevens of cryptotegoeden. Het plug-in ecosysteem van AI agents is vergelijkbaar met de vroege dagen van browser-extensies: weinig controle, veel misbruikpotentieel.
Indirecte prompt injection. Dit is het meest onderschatte risico. Verborgen opdrachten kunnen worden ingebed in websites, e-mails of chatberichten. Wanneer een AI agent die content verwerkt, kan het systeem worden gemanipuleerd om de instructies van een aanvaller uit te voeren in plaats van die van de gebruiker. De gevolgen: accountovernames van gekoppelde diensten (Google, Apple ID, sociale media), het uitlezen van e-mails en bestanden, en het stelen van API-sleutels.
Remote code execution. Beveiligingsonderzoekers hebben kritieke kwetsbaarheden gevonden waarmee aanvallers op afstand, zonder fysieke toegang, volledige controle over een systeem kunnen overnemen via de AI agent.
Configuratiefouten. Lokaal draaien betekent niet automatisch veilig zijn. Onjuiste installatie of configuratie kan ertoe leiden dat persoonlijke gegevens onbedoeld publiek toegankelijk worden.
Waarom dit meer is dan een privacykwestie
De AP benadert dit vanuit de AVG, en terecht. Maar de implicaties reiken verder.
Autonome AI agents opereren in een grijs gebied. Ze nemen beslissingen, voeren acties uit en verwerken data, vaak zonder dat de gebruiker elke stap expliciet goedkeurt. Dat raakt niet alleen privacy, maar ook cybersecurity, intellectueel eigendom en bedrijfscontinuiteit.
Voor organisaties die AI agents inzetten of overwegen: de vraag is niet of je ze mag gebruiken, maar onder welke voorwaarden. De AP stelt terecht dat organisaties en gebruikers zelf verantwoordelijk blijven voor naleving van de AVG, ongeacht of ze open source of commerciële tools gebruiken.
De AI Act-dimensie
De AP pleit er op Europees niveau voor om te verduidelijken dat autonome AI agents ook onder de AI-verordening vallen. Dat is een belangrijk signaal.
Onder de huidige AI Act-tekst is de classificatie van AI agents niet altijd eenduidig. Een AI agent die autonoom handelt en impact heeft op natuurlijke personen kan als hoog-risico worden beschouwd, afhankelijk van het toepassingsgebied. Denk aan een agent die autonoom e-mails verstuurt, financiele beslissingen neemt of toegang heeft tot personeelsgegevens.
Relevante AI Act-bepalingen voor AI agents:
- Artikel 6 en Annex III bepalen wanneer een AI-systeem als hoog-risico wordt geclassificeerd. AI agents die worden ingezet voor kredietbeoordeling, HR-beslissingen of rechtshandhaving vallen hier snel onder.
- Artikel 9 vereist een risicomanagement systeem voor hoog-risico AI, inclusief cybersecuritymaatregelen.
- Artikel 14 schrijft menselijk toezicht voor bij hoog-risico systemen. Bij volledig autonome agents is dat per definitie een aandachtspunt.
- Artikel 15 vereist nauwkeurigheid, robuustheid en cybersecurity. Prompt injection-kwetsbaarheden zijn een directe schending van dit vereiste.
- Artikel 27 verplicht deployers van hoog-risico AI tot het uitvoeren van een Fundamental Rights Impact Assessment (FRIA).
De overlap met de AVG is evident. Een Data Protection Impact Assessment (DPIA) onder de AVG en een FRIA onder de AI Act dekken deels hetzelfde terrein. Organisaties doen er goed aan deze gecombineerd uit te voeren.
Wat moeten organisaties nu doen?
De AP-waarschuwing is geen reden voor paniek, maar wel voor actie. Concrete stappen:
1. Inventariseer AI agent-gebruik. Veel organisaties hebben geen volledig beeld van welke AI agents er worden gebruikt, door wie, en met welke rechten. Shadow AI, waarbij medewerkers zelfstandig tools installeren, is een reeel risico. Begin met een inventarisatie.
2. Beoordeel de rechten. Welke toegang hebben deze agents? E-mail, bestanden, API's, databases? Het principe van minimale rechten (least privilege) geldt ook hier. Een AI agent hoeft niet bij alles te kunnen om nuttig te zijn.
3. Evalueer plug-ins en integraties. De AP wijst specifiek op het risico van malafide plug-ins. Stel een goedkeuringsproces in voor plug-ins, vergelijkbaar met hoe je software-installaties beheert.
4. Test op prompt injection. Laat je security team specifiek testen op indirecte prompt injection. Dit is een relatief nieuwe aanvalsvector die in veel standaard security-assessments nog ontbreekt.
5. Stel beleid op. Definieer in je AI-beleid of en hoe AI agents mogen worden ingezet. Welke data mogen ze verwerken? Welke acties mogen ze autonoom uitvoeren? Waar is menselijke goedkeuring vereist?
6. Voer een DPIA uit. Als een AI agent persoonsgegevens verwerkt, is een DPIA onder de AVG waarschijnlijk verplicht. Combineer deze met een AI Act risicobeoordeling als het systeem mogelijk als hoog-risico kwalificeert.
De bredere trend
De AP-waarschuwing past in een patroon. Toezichthouders wereldwijd worstelen met de snelheid waarmee AI agents worden geadopteerd. De technologie rent vooruit, de regelgeving komt achteraan.
Dat betekent niet dat organisaties moeten wachten op perfecte regulering. De principes zijn duidelijk: weet wat je inzet, beperk de risico's, documenteer je keuzes en houd menselijk toezicht. Of je nu de AVG, de AI Act of je eigen risicokader als uitgangspunt neemt, de conclusie is dezelfde.
AI agents zijn krachtige tools. Maar kracht zonder controle is een beveiligingsrisico. De AP zegt het diplomatiek. Wij zeggen het praktisch: als je niet kunt uitleggen welke AI agents in je organisatie draaien en wat ze doen, heb je een probleem dat groter is dan compliance.