De transparantieverplichtingen uit artikel 50 van de AI Act zijn handhaafbaar vanaf 2 augustus 2026. Wie ze schendt, riskeert een boete tot 15 miljoen euro of 3 procent van de totale wereldwijde jaaromzet over het voorgaande boekjaar, waarbij het hoogste van die twee bedragen geldt. De plicht is door de Digital Omnibus niet uitgesteld: zij geldt onverkort vanaf die datum. Handhaving ligt bij de nationale markttoezichtautoriteiten die de lidstaten aanwijzen.
Deze pagina hoort bij ons praktische overzicht van artikel 50 en de gids over de rolverdeling tussen aanbieder en deployer. Hieronder leest u wanneer artikel 50 handhaafbaar wordt, hoe hoog de boetes kunnen oplopen, wie handhaaft, en waarom dit regime anders werkt dan het hoog-risico regime.
Wanneer wordt artikel 50 handhaafbaar?
De transparantieverplichtingen uit artikel 50 gelden en zijn handhaafbaar vanaf 2 augustus 2026. Dat is geen voornemen of streefdatum, maar de datum waarop de toezichthouder kan optreden. De Digital Omnibus heeft deze datum niet verschoven. Wie tot het laatste moment wacht, heeft op 2 augustus 2026 geen overgangstermijn meer om op terug te vallen.
De plicht zelf is bovendien direct van aard. Anders dan bij hoog-risico systemen hoeft u geen lange voorbereidingsketen te doorlopen. U moet de inzet van AI kenbaar maken: duidelijk, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en toegankelijk. Juist omdat de plicht zo concreet is, is een tekortkoming ook makkelijk vast te stellen.
Hoe hoog kunnen de boetes oplopen?
Voor schending van aanbieder- of deployer-verplichtingen, waaronder die uit artikel 50, kan de toezichthouder een boete opleggen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de totale wereldwijde jaaromzet over het voorgaande boekjaar, waarbij het hoogste van die twee bedragen geldt. Dit volgt uit artikel 99 van de AI Act.
Dat bedrag staat niet op zichzelf. De AI Act kent meerdere boeteniveaus, afhankelijk van wat er wordt geschonden.
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Onder welk regime valt artikel 50? | Aanbieder- en deployer-verplichtingen, artikel 99 |
| Hoeveel bedraagt de boete? | Tot 15 miljoen euro of 3 procent wereldwijde jaaromzet, het hoogste |
| Vanaf wanneer handhaafbaar? | 2 augustus 2026, niet uitgesteld |
| Wie handhaaft? | De nationale markttoezichtautoriteiten |
Ter vergelijking: schending van de verboden praktijken uit artikel 5 kent het hoogste niveau, tot 35 miljoen euro of 7 procent. Het verstrekken van onjuiste of misleidende informatie aan toezichthouders kan tot 7,5 miljoen euro of 1 procent kosten. Voor het mkb en start-ups geldt telkens het laagste van het percentage of het vaste bedrag.
Artikel 50 valt dus niet onder het zwaarste boeteniveau, dat is voorbehouden aan de verboden praktijken uit artikel 5. Toch is een boete tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet voor een transparantietekortkoming substantieel, zeker omdat de plicht eenvoudig na te leven is.
Wie handhaaft artikel 50?
Handhaving ligt bij de nationale markttoezichtautoriteiten die de lidstaten aanwijzen. Zij beoordelen of de inzet van AI tijdig, duidelijk en toegankelijk kenbaar is gemaakt, en zij kunnen de boetes uit artikel 99 opleggen. Welke instantie of instanties dat precies worden, hangt af van de nationale aanwijzing.
Voor uw organisatie betekent dit dat u de toezichthouder moet kunnen laten zien dat u voldoet. Een mondelinge toezegging of een interne aanname is geen bewijs. De bewijslast om aan te tonen dat de melding tijdig en duidelijk was, ligt bij u.
Waarom artikel 50 geen hoog-risico regime is
Artikel 50 is geen hoog-risico regime. Er is geen conformiteitsbeoordeling, geen technische documentatie volgens Bijlage IV, en geen registratie in een EU-databank. De plicht is directer dan dat: maak de inzet van AI kenbaar, duidelijk, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en toegankelijk.
Dat onderscheid is belangrijk omdat het de aard van uw voorbereiding bepaalt. Bij een hoog-risico systeem investeert u in een uitgebreid dossier. Bij artikel 50 investeert u in een eenvoudige maar consequent toegepaste melding en in het bewijs dat u die melding daadwerkelijk geeft. Wie dat verwart met de zwaardere hoog-risico verplichtingen, bouwt aan het verkeerde dossier.
Wat moet u nu doen?
Breng artikel 50-toepassingen in kaart
Breng in kaart waar in uw organisatie AI rechtstreeks met mensen interacteert of inhoud genereert die onder artikel 50 valt. Bepaal per systeem wie verantwoordelijk is voor de melding.
Zorg voor een tijdige melding
Zorg dat de melding tijdig, duidelijk en toegankelijk is: uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en niet weggestopt. Toets dit per kanaal waarop u publiceert.
Leg een bewijslaag aan
Leg een bewijslaag aan: screenshots, configuraties, beleid, en wie per systeem verantwoordelijk is. Zo kunt u tegenover de toezichthouder aantonen dat u voldoet.
Wie dit voor de zomer inregelt, hoeft op 2 augustus 2026 niet te improviseren en kan een tekortkoming voorkomen voordat de toezichthouder kan optreden.
Veelgestelde vragen over handhaving van artikel 50
Praktische vragen over boetes en handhaving bij niet-naleving van de transparantieverplichtingen uit artikel 50 van de AI Act.