Status op 15 mei 2026: er is een voorlopig politiek akkoord over de Digital Omnibus-wijzigingen aan de AI Act, bereikt op 7 mei 2026. Dit is nog geen formeel geldende wijzigingswet. Juridische-linguistische revisie, formele goedkeuring en publicatie in het Publicatieblad moeten nog volgen.
De Digital Omnibus is niet meer alleen een Commissievoorstel. Raad en Europees Parlement hebben een politieke deal bereikt over de AI Act-wijzigingen. Dat maakt de richting veel concreter, vooral voor organisaties die bezig zijn met hoog-risico AI, AI-geletterdheid, leveranciersafspraken en transparantie rond AI-gegenereerde content.
De belangrijkste nuance: het bestaande recht blijft leidend totdat de wijziging formeel in werking treedt. Gebruik het akkoord dus niet als reden om AI Act-compliance stil te zetten. Gebruik het als reden om je planning slimmer te maken.
De korte status
| Datum | Status | Betekenis |
|---|---|---|
| 19 november 2025 | Commissievoorstel COM(2025)836 | Start van het Digital Omnibus on AI-wetgevingstraject |
| 13 maart 2026 | Raad bepaalt positie | Lidstaten steunen vereenvoudiging en uitstel |
| 26 maart 2026 | Europees Parlement bepaalt positie | Parlement steunt uitstel en scherpt enkele punten aan |
| 7 mei 2026 | Voorlopig politiek akkoord | Raad en Parlement bereiken deal |
| Na 15 mei 2026 | Formele stappen volgen | Definitieve tekst, stemming en Publicatieblad zijn nog nodig |
Voor actuele achtergrond houden we de Digital Omnibus-pagina bij als centrale pillar.
Wat verandert volgens het akkoord?
De meest concrete wijziging zit in de deadlines voor hoog-risico AI-systemen. Voor systemen uit Bijlage III schuiven de belangrijkste verplichtingen door naar 2 december 2027. Dit raakt onder meer AI in biometrie, onderwijs, werk, essentiële diensten, rechtshandhaving, migratie en rechtspraak.
Voor hoog-risico AI-systemen die onderdeel zijn van producten onder bestaande EU-sectorale veiligheidswetgeving, zoals medische hulpmiddelen of machines, wordt 2 augustus 2028 de relevante datum.
Dat is geen vrijbrief. Een organisatie die pas eind 2027 begint met classificatie, datagovernance, technische documentatie, menselijk toezicht en leveranciersafspraken, is te laat. De extra tijd is vooral nuttig om het goed te doen.
Nieuwe praktische planning
Bijlage III high-risk AI: kernverplichtingen volgens het akkoord vanaf 2 december 2027.
Productgebonden high-risk AI onder sectorale EU-wetgeving: volgens het akkoord vanaf 2 augustus 2028.
AI-contenttransparantie en watermarking: aanbieders moeten volgens het akkoord uiterlijk 2 december 2026 voldoen.
Bestaande AI Act-verplichtingen: blijven gelden totdat een formele wijziging in werking treedt.
Artikel 4 AI-geletterdheid: wees voorzichtig met conclusies
Het oorspronkelijke Commissievoorstel wilde Artikel 4 AI-geletterdheid verzwakken: minder directe verplichting voor organisaties, meer aanmoediging door Commissie en lidstaten. EDPB en EDPS hebben daar stevig tegen geadviseerd.
In de officiele communicatie over het politieke akkoord van 7 mei 2026 wordt Artikel 4 niet als definitief uitgewerkt wijzigingspunt benoemd. Daarom is de juiste boodschap:
claim niet dat AI-geletterdheid is afgeschaft.
Tot de formele wijziging er is, blijft de huidige AI Act leidend. Bovendien is AI-geletterdheid niet alleen een juridische vraag. Zonder rolgerichte training krijg je slechtere AI-adoptie, meer datarisico's, meer automation bias en zwakkere interne governance.
Voor organisaties die dit aantoonbaar willen opzetten is de logische route: begin met een nulmeting, train per rol, leg resultaten vast en herhaal periodiek. Daarvoor kun je de LearnWize AI-geletterdheidsassessment gebruiken.
Watermarking en nudifier-apps
De transparantieverplichting voor AI-gegenereerde content blijft dichtbij. Waar eerdere politieke posities wezen op 2 november 2026 of het Commissievoorstel op 2 februari 2027, noemt het politieke akkoord 2 december 2026 als datum voor compliance met watermarking en AI-contenttransparantie.
Daarnaast komt er een expliciet verbod op AI-systemen die kindermisbruikmateriaal of niet-consensuele intieme beelden genereren of manipuleren. Dit is geen abstract compliancepunt. Voor aanbieders van generatieve beeld-, video- of multimodale systemen betekent dit dat safety controls, filters, logging en misbruikpreventie aantoonbaar moeten zijn.
Registratieplicht: toch meer transparantie
Een belangrijk verschil met het oorspronkelijke voorstel: de registratieplicht voor aanbieders die claimen dat een systeem in een hoog-risicogebied toch niet hoog-risico is, lijkt in het politieke akkoord terug te komen.
Dat is logisch. Als een aanbieder zegt: "dit valt wel in een gevoelig domein, maar niet onder de high-risk verplichtingen", dan moet die beoordeling controleerbaar zijn. Voor compliance-teams betekent dit dat risicoclassificatie geen losse spreadsheet mag zijn. Het moet een herleidbaar besluit worden met onderbouwing, versiebeheer en koppeling aan het AI-register.
Wat moet je nu praktisch doen?
- Update je AI Act-roadmap. Neem 2 december 2027, 2 augustus 2028 en 2 december 2026 op als werkhypotheses, maar label ze als afhankelijk van formele inwerkingtreding.
- Classificeer systemen nu al. Wachten op de definitieve wet helpt niet als je nog niet weet welke AI-systemen je gebruikt of aanbiedt.
- Houd Artikel 4 gewoon overeind. Blijf trainen, toetsen en documenteren. Dit is juridisch verstandig en operationeel noodzakelijk.
- Maak vendor assurance scherper. Vraag leveranciers naar classificatie, datagebruik, biascontrole, logging, menselijke controle, incidentprocessen en toekomstige AI Act-roadmap.
- Gebruik de extra tijd voor bewijsvoering. De organisaties die straks het snelst kunnen handelen zijn niet de organisaties die wachten, maar de organisaties die hun basis al hebben staan.
Wil je dit vertalen naar een concrete roadmap voor jouw organisatie, dan past een AI Act-readiness traject met Embed AI. Wil je vooral AI-geletterdheid aantoonbaar maken, start dan met de LearnWize assessment.
Conclusie
De Digital Omnibus geeft organisaties meer tijd voor high-risk AI, maar geen reden om achterover te leunen. De kern blijft hetzelfde: weten welke AI je gebruikt, weten welke risico's daarbij horen, mensen opleiden, leveranciers scherp houden en bewijs verzamelen.
Het beste gebruik van het politieke akkoord is niet vertragen. Het beste gebruik is: de extra maanden omzetten in betere governance.
Veelgestelde vragen
De belangrijkste vragen en antwoorden over de Digital Omnibus en de AI Act.