Artikel 57: AI-testomgevingen voor regelgeving

Artikel 57 lid 1 verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat hun bevoegde autoriteiten ten minste een AI-testomgeving voor regelgeving op nationaal niveau opzetten. De in het Publicatieblad bekendgemaakte tekst van Verordening (EU) 2024/1689 bepaalt dat die testomgeving uiterlijk op 2 augustus 2026 operationeel is, en die formulering staat op 9 augustus 2026 nog ongewijzigd in de artikeltekst die de Europese Commissie publiceert. De tijdlijn die de Europese Commissie publiceert na de inwerkingtreding van de Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, op 27 juli 2026, plaatst deze mijlpaal daarentegen op 2 augustus 2027 met de vermelding "Member States should have at least one AI regulatory sandbox per country operational". De geconsolideerde tekst van artikel 57 lid 1 na de Omnibus is niet op artikelniveau geverifieerd; ga voor de exacte datum uit van de geconsolideerde versie op EUR-Lex. Hoofdstuk VI, waarin artikel 57 staat, valt niet onder de uitzonderingen van artikel 113 en is dus van toepassing sinds 2 augustus 2026. Artikel 57 lid 1 bepaalt verder dat aan de verplichting ook kan worden voldaan door deel te nemen aan een bestaande testomgeving, voor zover dat een gelijkwaardig niveau van nationale dekking biedt. Artikel 57 lid 5 omschrijft de testomgeving als een gecontroleerde omgeving die innovatie bevordert en het ontwikkelen, trainen, testen en valideren van innovatieve AI-systemen voor beperkte duur vergemakkelijkt, volgens een specifiek testomgevingsplan dat tussen de aanbieder of potentiele aanbieder en de bevoegde autoriteit is overeengekomen, voordat het systeem in de handel wordt gebracht of in gebruik wordt gesteld. Zulke testomgevingen kunnen ook testen onder reele omstandigheden onder toezicht binnen de testomgeving omvatten. Artikel 57 lid 15 verplicht het AI-bureau een openbare, actuele lijst van geplande en bestaande testomgevingen bij te houden.

De veelgemaakte fout is de testomgeving lezen als uitstel of als vrijstelling. Dat is zij niet. Artikel 57 lid 11 laat de toezichts- en correctiebevoegdheden van de bevoegde autoriteit volledig in stand en geeft haar uitdrukkelijk de bevoegdheid uw test of uw deelname tijdelijk of permanent te schorsen als risico's niet effectief kunnen worden beperkt. Een testomgeving is nuttig voor precies een profiel: u bouwt zelf een AI-systeem dat vermoedelijk onder bijlage III valt, u twijfelt over de classificatie of over hoe u aan hoofdstuk III, afdeling 2, voldoet, en u wilt die twijfel wegnemen voordat u in de handel brengt. Bent u uitsluitend gebruiksverantwoordelijke die een systeem inkoopt, dan is de testomgeving niet uw route: u kunt hooguit meedoen als partner van de aanbieder op grond van artikel 58 lid 2, punt b). Tweede val: de datum van 2 augustus 2027 is een plicht van de lidstaat, niet van u. De datum in dit item is daarom 2 augustus 2026: vanaf dat moment is hoofdstuk VI van toepassing en staat de route voor u open. U kunt uw eigen voorbereiding niet aan die datum ophangen, en de datum zegt niets over de vraag of uw nationale testomgeving dan ook daadwerkelijk plaatsen heeft. Derde val: mensen verwarren de testomgeving van artikel 57 met het testen onder reele omstandigheden van artikel 60. Dat zijn twee verschillende routes met verschillende voorwaarden. Testen onder reele omstandigheden kan binnen de testomgeving (artikel 57 lid 5 en artikel 58 lid 4) of daarbuiten onder artikel 60, en de waarborgen verschillen.